Juryrapport Steen, papier, schaar

Uit het Juryrapport nominaties 2017 voor de Dioraphte Literatourprijs

Inés Garland: Steen, papier, schaar
Als volwassene blikt de in zichzelf gekeerde Alma terug op haar jeugd. Ze beschrijft haar momenten van geluk: de zorgeloze dagen in het buitenhuis, op een eiland, buiten Buenos Aires. Op de nonnenschool is ze eenzaam. Net als iedere opgroeiende jongere heeft ze het gevoel dat haar ouders haar totaal niet begrijpen. Alleen op het eiland voelt ze zich thuis. Ze is er hecht bevriend met Carmen en Marito die uit een veel armer milieu komen. De jonge Alma ziet de culturele en financiële verschillen lange tijd niet. Als ze van haar ouders haar verjaardag op het eiland moet vieren met leerlingen van haar school, breekt ze op ongelukkige wijze haar belofte aan haar vriendin en verspeelt ze haar vriendschap. Ook Marito verdwijnt uit haar leven. Beiden keren echter in haar leven terug. Dan blijken hun belevingswerelden nog verder uit elkaar te liggen. De zeventienjarige Alma heeft te weinig door van de dreiging die in de maatschappij heerst. Pas jaren later, als volwassene, zal ze de dreiging van het militaire regime van Videla zien. Ze begrijpt haar vrienden niet meer, ook al houdt ze nog steeds intens van Marito. Hij laat haar boeken lezen om haar de andere kant van de samenleving te leren zien. Voordat Alma de harde realiteit onder ogen kan zien en ten volle beseft waar Carmen en Marito hun leven aan wijden, verliest ze hen beiden.
Garland laat op indrukwekkende wijze zien hoe de omgeving, je leeftijdgenoten en het milieu waarin je opgroeit een stempel kunnen drukken op je leven. Haar roman kent een verfijnde, poëtische schrijfstijl en een sterke sfeertekening. Ze weet je in een paar zinnen de sprookjesachtige en onbevangen wereld van de opgroeiende Alma binnen te trekken. Het subtiele mijmeren van de dertig jaar oudere Alma versterkt het inleven in die naïeve en zorgeloze staat van zijn.
Deze roman is zó ingenieus gelaagd opgebouwd dat het voor lezers met verschillende leeservaringen een aantrekkelijk boek is: de een zal smullen van het verhaal over verloren vriendschap, ontluikende seksualiteit en de eerste echte liefde, terwijl een ander ook de verhaaldraad over de maatschappelijke context er genadeloos uithaalt. Het boek is als jeugdroman in de markt gezet, maar het is grootse literatuur. Zulke literatuur is leeftijdsloos!